Get Adobe Flash player

اطباق الذهب

  ماخذ كتاب:كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري سپهسالار - جلد2
در صفحات:8تا10
زبان كتاب:عربي
نام كتابخانه: كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري شهر: تهران
مولف:( شرف الدين محمد- اصفهاني شفروه متوفي در حدود 600 ) .
توضيحات درباره مولفدر تعليمات استاد علامه قزويني ذكر شده كه در فهرست اسپرنگر بنقل از تقي الدين كاشاني نام
اين مولف شرف الدين عبد المومن ضبط گرديده، پشت صفحه اول نسخه چاپ شده مولف نيز
شرف الدين عبد المومن بن هبه الله مغربي اصفهاني ضبط گرديده، ولي با تتبع مقدور ندانستيم
بچه مناسبت ايشانرا مغربي معرفي كرده اند و در تذكره آتشكده آذر ذيل شعراء اصفهان نام
ايشان شرف الدين فضل الله ثبت گرديده ولي در لباب الالباب ج 1 ص 268 و تذكره هفت اقليم در ذيل
اصفهان شرف الدين محمد و در ذكره دولتشاه نسخه خطي اين كتابخانه ص 97 شماره ( 2727 )
شرف الدين سفروه اصفهاني باسين مهمله و در نسخه تاريخ گزيده مصحح قديمي اين كتابخانه
شرف الدين شفروه اصفهاني و در مجمع الفصحاء ج 1 ص 302 بنام شرف ضبط گرديده ولي
جز آتشكده اين كتاب را هيچيك از تذكره نويسان از تاليفات و انشاآت او نشمرده اند در
ص 165 ملحق دوم از جزو سوم فهرست دار الكتب المصريه نام مولف اطباق الذهب نيز شرف الدين
عبد المومن المغربي الاصفهاني ضبط شد و صاحب معجم المطبوعات ص 1300 وي را شرف الدين
عبد المومن بن هبه لله المغربي الاصفهاني المعروف بشقوره يا شقروه معرفي نموده و در ذيل
آن گويد كه در اواسط قرن دهم هجري معروف گرديده پشت نسخه خطي كه اخيرا باين
كتابخانه رسيده و بسال 1115 نگاشته شده نام مولف چون نسخ چاپي با حذف كلمه مغربي است
و اطباق الذهب در مصر و بيروت و لاهور چاپ شده است. - عوفي كه نزديكترين تذكره نويسان بمولف و معاصر با وي ميباشد در لباب
الالباب ( ص 268 ج 1 ) وي را " از امانل اصفهاني واعيان جهان معرفي نموده و
گويد كه در علم تذكير شهرتي داشت و مواعظ و نصايح او عقل را مرشد شافي
و مصقله وافي بود فاما لطف طبع مروي را باعث و محرض آمد بر آنك گاه گاه
نظمي چون آب زلال و شعري چون سحر حلال بپردازد و در غزل و مدح لطائف
و ظرائف نظم مرتب گرداند و ديوان اشعار او مشهور است " و شصت و هفت
بيت از اشعار او را در ذيل شرح حال وي آورده و نامي از اين كتاب نبرده و
آذربيگدلي در " آتشكده " ذيل شعراء اصفهان اين شخص را نام برده و گويد كه
معاصر با رفيع الدين لنباني ( متوفي بسال 603 ) و جمال الدين عبد الدرزاق
بوده و مجير بيلقاني (1) {1} ( متوفي بسال 594 ) را هجا گفته شاهد فضلش رساله
اطباق الذهب كافيست كه در مقابل اطواق الذهب زمخشري مشتمل بر صد پند و موعظه
و شرح حال اصناف خلائق نوشته. و در آتشكده 25 بيت از اشعار اين مولف
نقل گرديده، در تذكره دولتشاه نام اين دانشمند مذكور و اشعاري از مديحه
وي درباره سلطان طغرل بن ملكشاه نقل گرديده و در تاريخ گزيده درذيل شعراء
نام وي و چند بيتي از او هست، صاحب مجمع الفصحاء ايشان را بنام " شرف
اصفهاني " و از اهالي شفروه از قراء اصفهان كه اينك آنرا پژوه ميگويند معرفي
نموده ولي برحسب تحقيق استاد علامه آقاي ميرزا محمد خان قزويني مدظله در
تعليقات بر لباب الالباب ( ج 1 ص 356 - 359 ) شفروه باشين و فاء وراء مهمله
و واو و هاء باضم دو حرف اول و سكون راء يا فتح آن دو و سكون راء نام
يكي از اجداد شرف الدين بوده و " شرف " تخلص مينموده و در حدود سال
600 وفات يافته است.
براي شناسائي بيشتري از اين دانشمند به تعليقات مذكور كه مفصل تر و جامع تر
از همه نگاشته اند مراجعه شود و ديوان اين شاعر در موزه بر يطانيا موجود است. - و گويد كه پس از زمخشري كسي نتواند
چون وي قلم بدست گيرد و عباراتي چنان نگارش دهد ولي چون امر معظم له
واجب بود شروع نموده و اين مقالات را نوشته و آنها را مرتب ساخته و از
آن پس " اطباق الذهب " نام گذاردم و هر يك از مقالات را بايه اي از قرآن
كريم ختم نمودم تا ختام آن مسك باشد.
از مطالعه مقالات اطباق الذهب قدرت مولف و منشي آن بخوبي واضح
ميگردد و آنرا توان بر اطواق الذهب ترجيح داد.
و در ص 165 ملحق دوم از جزء سوم فهرست دارالكتب المصريه نسخه اي
از شرح بر اطباق الذهب كه بسال 1100 تحرير يافته ميباشد و آغاز آن اين است:
( اعلم ان في التسميه و البسمله مباحث الاول في لغتها الخ ) و در ذيل آن
نگاشته شده كه شارح آن معلوم نشد.
شيخ يوسف افندي النبهاني الفاظ مشكله و لغات غريبه اين كتاب
( اطباق الذهب ) را شرح و نسخه منطبعه در بيروت آنرا داراست.
_______
{1}
(1) مجير الدين بگفته استاد معظم آقاي بديع الزمان بسال 551 يا 552 باصفهان آمده و مردمان
آنجا را هجا گفته ايشان وي و استادش خاقاني را هجو كرده اند و بهمين جهت خاقاني قصيده معروف
برديف " صفاهان " در مدح اصفهان سروده و از كار مجير الدين عذر خواسته است. ( ج 2 سخن و
سخنوران ص 264 ).

مهدي اليه:برحسب امر احمد بن محمود بن علي الخوي، زاده الله توفيقا بوده و از ايشان چنين خواستار شده كه صد مقاله (1) در وعظ و نصيحت و خطب بهمان نهج كه علامه زمخشري در اطواق الذهب برداشت كرده اند بنگارد
منابع ديگر: اطباق الذهب چنانكه مولف در مقدمه تصريح نموده مشتمل بر صد مقاله است ولي در نسخه
چاپ بيروت شماره مقالات را به (102) رسانده باين طريق كه مقاله نودم را دو مقاله نموده
و خاتمه را هم يك مقاله شمرده و ترتيب مقالات اين نسخه با دو نسخه خطي كتابخانه بدين نحو كه
مذكور ميشود اختلاف دارند 90 خطي = 92 و 93 چاپي و 91 = 94، 92 = 95، 93 =
91، 94 = 97 و 95 = 96، 96 = 98، 97 = 99، 98 = 90، 99 = 100،
100 = 101 و خاتمه خطي = 102 چاپي است.

همه اطلاعات: [ 303 ] اطباق الذهب ( عربي )
مولف اين كتاب شرف الدين شفروه اصفهاني ره است ( شرف الدين
محمد (1) {1} اصفهاني شفروه متوفي در حدود 600 ) .
عوفي كه نزديكترين تذكره نويسان بمولف و معاصر با وي ميباشد در لباب
الالباب ( ص 268 ج 1 ) وي را " از امانل اصفهاني واعيان جهان معرفي نموده و
گويد كه در علم تذكير شهرتي داشت و مواعظ و نصايح او عقل را مرشد شافي
و مصقله وافي بود فاما لطف طبع مروي را باعث و محرض آمد بر آنك گاه گاه
نظمي چون آب زلال و شعري چون سحر حلال بپردازد و در غزل و مدح لطائف
و ظرائف نظم مرتب گرداند و ديوان اشعار او مشهور است " و شصت و هفت
بيت از اشعار او را در ذيل شرح حال وي آورده و نامي از اين كتاب نبرده و
آذربيگدلي در " آتشكده " ذيل شعراء اصفهان اين شخص را نام برده و گويد كه
معاصر با رفيع الدين لنباني ( متوفي بسال 603 ) و جمال الدين عبد الدرزاق
بوده و مجير بيلقاني (1) {2} ( متوفي بسال 594 ) را هجا گفته شاهد فضلش رساله
اطباق الذهب كافيست كه در مقابل اطواق الذهب زمخشري مشتمل بر صد پند و موعظه
و شرح حال اصناف خلائق نوشته. و در آتشكده 25 بيت از اشعار اين مولف
نقل گرديده، در تذكره دولتشاه نام اين دانشمند مذكور و اشعاري از مديحه
وي درباره سلطان طغرل بن ملكشاه نقل گرديده و در تاريخ گزيده درذيل شعراء
نام وي و چند بيتي از او هست، صاحب مجمع الفصحاء ايشان را بنام " شرف
اصفهاني " و از اهالي شفروه از قراء اصفهان كه اينك آنرا پژوه ميگويند معرفي
نموده ولي برحسب تحقيق استاد علامه آقاي ميرزا محمد خان قزويني مدظله در
تعليقات بر لباب الالباب ( ج 1 ص 356 - 359 ) شفروه باشين و فاء وراء مهمله
و واو و هاء باضم دو حرف اول و سكون راء يا فتح آن دو و سكون راء نام
يكي از اجداد شرف الدين بوده و " شرف " تخلص مينموده و در حدود سال
600 وفات يافته است.
براي شناسائي بيشتري از اين دانشمند به تعليقات مذكور كه مفصل تر و جامع تر
از همه نگاشته اند مراجعه شود و ديوان اين شاعر در موزه بر يطانيا موجود است.
و چنانكه خود در مقدمه نگاشته تاليف اطباق الذهب برحسب امر احمد بن
محمود بن علي الخوي، زاده الله توفيقا بوده و از ايشان چنين خواستار شده كه
صد مقاله (1) در وعظ و نصيحت و خطب بهمان نهج كه علامه زمخشري در
اطواق الذهب برداشت كرده اند بنگارد {3} . و گويد كه پس از زمخشري كسي نتواند
چون وي قلم بدست گيرد و عباراتي چنان نگارش دهد ولي چون امر معظم له
واجب بود شروع نموده و اين مقالات را نوشته و آنها را مرتب ساخته و از
آن پس " اطباق الذهب " نام گذاردم و هر يك از مقالات را بايه اي از قرآن
كريم ختم نمودم تا ختام آن مسك باشد.
از مطالعه مقالات اطباق الذهب قدرت مولف و منشي آن بخوبي واضح
ميگردد و آنرا توان بر اطواق الذهب ترجيح داد.
و در ص 165 ملحق دوم از جزء سوم فهرست دارالكتب المصريه نسخه اي
از شرح بر اطباق الذهب كه بسال 1100 تحرير يافته ميباشد و آغاز آن اين است:
( اعلم ان في التسميه و البسمله مباحث الاول في لغتها الخ ) و در ذيل آن
نگاشته شده كه شارح آن معلوم نشد.
شيخ يوسف افندي النبهاني الفاظ مشكله و لغات غريبه اين كتاب
( اطباق الذهب ) را شرح و نسخه منطبعه در بيروت آنرا داراست.
آغاز: بسمله اللهم انا نحمدك علي اما اسبلت من جلابيب نعمك الخ.
انجام: و اذاتبلي ابراهيم ربه بكلمات فاتمهن.

_______
{1}
(1) در تعليمات استاد علامه قزويني ذكر شده كه در فهرست اسپرنگر بنقل از تقي الدين كاشاني نام
اين مولف شرف الدين عبد المومن ضبط گرديده، پشت صفحه اول نسخه چاپ شده مولف نيز
شرف الدين عبد المومن بن هبه الله مغربي اصفهاني ضبط گرديده، ولي با تتبع مقدور ندانستيم
بچه مناسبت ايشانرا مغربي معرفي كرده اند و در تذكره آتشكده آذر ذيل شعراء اصفهان نام
ايشان شرف الدين فضل الله ثبت گرديده ولي در لباب الالباب ج 1 ص 268 و تذكره هفت اقليم در ذيل
اصفهان شرف الدين محمد و در ذكره دولتشاه نسخه خطي اين كتابخانه ص 97 شماره ( 2727 )
شرف الدين سفروه اصفهاني باسين مهمله و در نسخه تاريخ گزيده مصحح قديمي اين كتابخانه
شرف الدين شفروه اصفهاني و در مجمع الفصحاء ج 1 ص 302 بنام شرف ضبط گرديده ولي
جز آتشكده اين كتاب را هيچيك از تذكره نويسان از تاليفات و انشاآت او نشمرده اند در
ص 165 ملحق دوم از جزو سوم فهرست دار الكتب المصريه نام مولف اطباق الذهب نيز شرف الدين
عبد المومن المغربي الاصفهاني ضبط شد و صاحب معجم المطبوعات ص 1300 وي را شرف الدين
عبد المومن بن هبه لله المغربي الاصفهاني المعروف بشقوره يا شقروه معرفي نموده و در ذيل
آن گويد كه در اواسط قرن
نسخه هاي مكرر اين كتاب Skip Navigation Links