Get Adobe Flash player

رسم الخط آخوندزاده. (2)

 
اطلاعات كتاب اصلي:

در صفحات:24تا28
زبان كتاب:فارسي
مولف:ميرزا فتحعلي بن ميرزا محمد تقي بن حاجي احمد 1227 - 1295
توضيحات درباره مولف كه يكي از دانشمندان
ايران و ساكن تفليس بوده و همانجا وفات كرده، چندي تحصيل علوم قديم و
جديد نموده و در اواخر عمر مترجم السنه شرقيه در پيشگاه جانشين قفقاز بوده
و در همين اوقات چنانكه از ابتداء اين رساله و كتاب معلوم ميشود بدين خيال
افتاده كه ملت اسلام از ساير ملل مخصوصا غربي ها عقب افتاده و بايستي آنها را
آشنا بتمدن غربي نمود و در اين خصوص شروع بنگارش كرد و آداب
و اخلاق و رسوم ملل اسلامي را مورد بحث و انتقاد خويش قرار داد و نوشتهاي
او بزبان فارسي و عربي و تركي بود و از آنجمله يكي كتاب " تمثيلات " بزبان
تركي ميباشد كه مشتمل بر هفت نمايش يا داستان است و نسخه اي از آنرا كه خود
آخوند زاده در تفليس باعتضاد السلطنه عليقلي ميرزا اهداء نموده و پشت آن
يادداشت كرده اينك در اين كتابخانه در تحت شماره ( 2888 ) موجود است و
چنانكه در " دانشمندان آذربايجان " نگاشته شده ميرزا جعفر قرچه داغي آنرا
بفارسي ترجمه و در سال 1288 در طهران چاپ شده و بزبان روسي و انگليسي و
فرانسوي و آلماني نيز ترجمه گرديده است.
و ديگري از مولفات آخوندزاده خطابه هائي نظير صد خطابه ميرزا آقاخان
كرماني است كه سرمشق كرماني بوده و نسخه اي از آن بگفته آقاي تربيت در
كتابخانه مرحوم نصير الدوله وزير معارف در طهران موجود ميباشد. و ديگري
" تلقين نامه " بعربي كه از منشات سياسي مولف در آخر عمر بوده و در قسمت
فارسي روزنامه ارشاد در باكو ( بادكوبه ) چاپ شده و ديگري مكتوبي است كه
در نقد و انتقاد مطالب روزنامه ملتي در سال 1283 نوشته و نسخه اي از آن تحت
شماره ( 2776 ) در اين كتابخانه ميباشد و نيز در حرف ميم اين فصل آنرا ذكر
خواهيم نمود و ديگري رساله ايست كه در انتقاد از انشاء مجلدات سه گانه روضه الصفاي
ناصري در سال 1279 نوشته و نسخه اي از آنرا آقاي تربيت دارند
همه اطلاعات: [ 310 ] رسم الخط آخوندزاده. ( فارسي )
اين رساله يكي از نوشتهاي آخوند زاده آذربايجاني ره ميباشد ( ميرزا فتحعلي بن
ميرزا محمد تقي بن حاجي احمد 1227 - 1295 ) (1) {1} كه يكي از دانشمندان
ايران و ساكن تفليس بوده و همانجا وفات كرده، چندي تحصيل علوم قديم و
جديد نموده و در اواخر عمر مترجم السنه شرقيه در پيشگاه جانشين قفقاز بوده
و در همين اوقات چنانكه از ابتداء اين رساله و كتاب معلوم ميشود بدين خيال
افتاده كه ملت اسلام از ساير ملل مخصوصا غربي ها عقب افتاده و بايستي آنها را
آشنا بتمدن غربي نمود و در اين خصوص شروع بنگارش كرد و آداب
و اخلاق و رسوم ملل اسلامي را مورد بحث و انتقاد خويش قرار داد و نوشتهاي
او بزبان فارسي و عربي و تركي بود و از آنجمله يكي كتاب " تمثيلات " بزبان
تركي ميباشد كه مشتمل بر هفت نمايش يا داستان است و نسخه اي از آنرا كه خود
آخوند زاده در تفليس باعتضاد السلطنه عليقلي ميرزا اهداء نموده و پشت آن
يادداشت كرده اينك در اين كتابخانه در تحت شماره ( 2888 ) موجود است و
چنانكه در " دانشمندان آذربايجان " نگاشته شده ميرزا جعفر قرچه داغي آنرا
بفارسي ترجمه و در سال 1288 در طهران چاپ شده و بزبان روسي و انگليسي و
فرانسوي و آلماني نيز ترجمه گرديده است.
و ديگري از مولفات آخوندزاده خطابه هائي نظير صد خطابه ميرزا آقاخان
كرماني است كه سرمشق كرماني بوده و نسخه اي از آن بگفته آقاي تربيت در
كتابخانه مرحوم نصير الدوله وزير معارف در طهران موجود ميباشد. و ديگري
" تلقين نامه " بعربي كه از منشات سياسي مولف در آخر عمر بوده و در قسمت
فارسي روزنامه ارشاد در باكو ( بادكوبه ) چاپ شده و ديگري مكتوبي است كه
در نقد و انتقاد مطالب روزنامه ملتي در سال 1283 نوشته و نسخه اي از آن تحت
شماره ( 2776 ) در اين كتابخانه ميباشد و نيز در حرف ميم اين فصل آنرا ذكر
خواهيم نمود و ديگري رساله ايست كه در انتقاد از انشاء مجلدات سه گانه روضه الصفاي
ناصري در سال 1279 نوشته و نسخه اي از آنرا آقاي تربيت دارند و ديگري
همين رساله در معائب خط اسلام و مقدمه و موخره آنست كه ذيلا از آن نام ميبريم
و بهتر آن ديدم كه عين عبارت دانشمندان آذربايجان را كه مطالب مذكوره منحصرا
از آنجا گرفته شده در اينجا بياورم و آن اينست:
زبده آثار آخوند زاده الفباي اختراعي اوست كه بجاي الفباء حاضره اسلامي در سنه ( 1274 )
از ترتيب و تاليف آن فراغت يافته و دو رساله ديگري هم در تاريخ خطوط و معائب الفباء حاضره
و محاسن الفباء اختراعي خود در سنوات 1280 و 1285 بزبان تركي و پارسي تصنيف نموده
در اول رساله ثاني شماره ( 763 ذيل ) چنين گفته است: " بنابر قصورات الفباء اسلام بسياقيكه
در ديباچه كتاب اول خود تصريح كرده ام من الفباء جديدي بر وضع خط قديم اختراع و نقطه ها را
كلا ساقط و اعراب را در پهلوي حروف صامته مرقوم نمود، اول اين رسم جديد را بواسطه
قنسول دولت عليه ايران در تفليس ميرزا حسينخان بنظر اولياء دولت عليه ايران معروض داشتم
و بعد يك جلد ديگر از آن رسم جديد برداشته در سنه 1280 عازم اسلامبول شدم ...... "
آخوندزاده در تاريخ مزبور كه بشهر اسلامبول سفر كرده است پيشنهادي در اين باب كه مورخه
20 صفر از همان سال ميباشد به فواد پاشا صدراعظم دولت عثماني تقديم داشته و اين در شماره
14 مجموعه فنون جمعيت عثماني منتشره در اين تاريخ چاپ شده است، از قرار معلوم ميرزا
حسينخان مرحوم كه در آن وقت سفير ايران در پايتخت عثماني بوده است اين اقدامات آخوند
زاده را در دربار عثماني عقيم گذارده و آن مرحوم بدون اخذ نتيجه بقفقاز برگشته، مثنوي
هجو آميزي قريب بهشتاد بيت راجع باين مسافرت خود منظوم ساخته و در آنجا چنين
گفته است:
كه ناگاه يك مردك زرد چهر بجام مرادم بر آميخت زهر
به پيش وزيران و را راه بود مرا دشمن دين و دولت نمود
از و هيچ شد رنج ده ساله ام شنيد آسمان از زمين ناله ام
بناچار برگشتم از خاك روم كه ماندن در آنجا مرا بود شوم
از كتاب ثاني آخوند زاده چنان مفهوم ميشود كه پس از مراجعت از اسلامبول بواسطه فوت
پسرش مدتي پريشان حال گشته و ديگر به پيشرفت الفباء خود اقدامي نكرده است تا آنكه در
آن اوان نسخه اي از الفباء اختراعي ميرزا ملكم خان كه در پاريس بطبع رسانيده و آنرا به
آخوندزاده فرستاده بوده است دوباره او را بحركت انداخته و رساله الفباء اختراعي خود را
با دو رساله ديگر كه يكي از آنها پيشنهاد اولي و صورت خطابه منيف پاشا و فرمان سلطان
عبدالعزيز بوده و ديگري عبارت از تاريخ مختصر خطوط قديمه و محاسن الفباء اختراعي خود
او ميباشد همه را با خط و امضاي شخصي در سنه
نسخه هاي مكرر اين كتاب
ماخذ كتاب:كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري سپهسالار - جلد2
در صفحات:26تا26
رديف كتاب :2
كد دستيابي كتاب:2779
نام كتابخانه: كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري شهر: تهران
كاتب:ولي پيداست كه نويسنده همان كاتب نسخه سابق ميباشد
همه اطلاعات: ( 763 )
رسم الخط جديد آخوندزاده اين نسخه مشتمل بر اشكال حروف جديد و تركيبات آن ميباشد،
كاتب از خود و سال كتابت نام نبرده ولي پيداست كه نويسنده
همان كاتب نسخه سابق ميباشد و در سال 1292 داخل كتابخانه
اعتضاديه شده و چند ورق كاغذ ننوشته در اول و آخر دارد ولي اين نسخه داراي
مقدمه ايكه در مقدمه نسخه فوق بدان اشاره نموده نيست و اگر چه بايستي اين
اين نسخه را مقدم ذكر نمود چرا كه مولف اين را كتاب اول معرفي نموده اما
نظر باينكه نسخه فوق مقام مقدمه اين نسخه را دارد مقدم گرديد.
جلد مقوائي. كاغذ فرنگي . واقف سپهسالار . قطع وزيري بزرگ. شماره اوراق (7). صفحه
(12) سطر. طول ( 2/1 28 سانتيمتر ). عرض ( 19 سانتيمتر ) شماره كتابخانه ( 2779 ) .
Skip Navigation Links