Get Adobe Flash player

صد كلمه يا ترجمه مائه كلمه

  ماخذ كتاب:كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري سپهسالار - جلد2
در صفحات:68تا72
زبان كتاب:فارسي
نام كتابخانه: كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري شهر: تهران
توضيحات درباره مولف ناظم آن چنانكه در ذيل فقره
افقر الفقر الحمق بدان تصريح شده عادل نامي است:
( بدترين درويشئي حمق است اي جان جهان بشنواز عادل كلام شاه مردان را بيان )
منابع ديگر: چنانكه آقاي محمد علي تربيت در ص 10 شماره اول گنجينه معارف
كه بسال 1341 در تحت مديريت ايشان در شهر تبريز منتشر ميشده مرقوم داشته اند
نسخه كامل اين ترجمه و شرح در كتابخانه ولي الدين در اسلامبول بوده و شماره
آن در آن كتابخانه ( 2639 ) است و آنرا " مطلوب كل طالب " نام گذارده و ريو
در فهرست موزه بريتانيا سال اين ترجمه و شرح را 559 دانسته
توضيخات در مورد چاپ نسخه: آقاي اقبال
آشتياني در ص نه مقدمه حدائق السحر نگاشته اند كه اين كتاب در اوروپا و ايران
چاپ شده و ترجمه يكي از كلمات را بهمان سه نحو كه گذشت عينا نقل نموده چنانكه
پيش از ايشان در همان شماره گنجينه معارف آقاي تربيت ترجمه يكي از كلمات
قصار ديگر را آورده اند و ترجمه نظمي رشيد مكرر در ايران چاپ شده و تا هنوز
در مكاتب قديمه از كتب درسي بچها است ولي چاپ شدن مطلوب كل طالب را كه سه
ترجمه رشيد الدين باشد تاكنون آگاهي نيافته ام.
دوم: در ص 147 دانشمندان آذربايجان است كه درويش اشرف در سال
838 صد كلمه حضرت امير عليه السلام را بقطعات فارسي ترجمه نموده است.
سوم: نيز آقاي تربيت در گنجينه معارف نوشته اند كه جامي ( عبد الرحمن
متوفي بسال 898 ) نيز اين كلمات قصار را بفارسي ترجمه كرده.
چهارم: نيز در گنجينه معارف نگاشته تربيت است كه بسال 1255 با ترجمه
تركي آن در بولاق مصر چاپ شده.
پنجم: فلايشر اين كلمات را بالماني ترجمه نموده و با ترجمه فارسي رشيد وطواط
بسال 1837 م. در لايبزيك چاپ گرديده ( آقاي اقبال در مقدمه حدائق السحرص ند )
چون نسخه آن را بدست نياوردم ندانستم كه آيا آنچه در اروپا از ترجمه رشيد
چاپ شده همان ترجمه نظمي و يا تمام مطلوب كل طالب و يا ترجمه نثري او است.
ششم: ترجمه بنظم فارسي از عبد الواحد است كه بگفته صاحب رياض العلماء ( وقايع الايام
در حاشيه ص 393 ج 3 ) عالمي متصوف و مفسر و متكلم در دوره صفويه بوده است.
صد كلمه عادل بسال 1259 در تبريز و بسال 1272 در آخر شرح باب حاديعشر
در طهران چاپ شده است.
همه اطلاعات: [ 323 ] صد كلمه يا ترجمه مائه كلمه ( فارسي )
اين ترجمه كه بصد كلمه مشهور گشته ترجمه منظوم مائه كلمه الجاحظ است كه در
حرف ميم از همين فصل آنرا ذكر خواهيم كرد و ناظم آن چنانكه در ذيل فقره
افقر الفقر الحمق بدان تصريح شده عادل نامي است:
( بدترين درويشئي حمق است اي جان جهان بشنواز عادل كلام شاه مردان را بيان )
اين شاعر هر يك از كلمات قصار را بيك بيت فارسي ترجمه نموده (1) {1} و در كتب تذكره شعر او
سير بنام عادل اين چند نفر ضبط گرديده اند: 1 - شاه طهماسب صفوي (2) {2} ( 919 - 984 ).
2 - شاه عادل (3) {3} پادشاه لارفارس كه بسال 983 كشته شده. 3 - عادل نام يكي
از شعراء خراسان است كه در قاموس الاعلام تركي (4) {4} نام آن برده شده. 4 -
عادل بن علي كه شرحي بر قصيده ابو الفتح بستي دارد (5) {5}. 5 - عادل بن مراد
اردستاني كه از شاگردان مرحوم ميرداماد بوده و آقاي شهابي ( محمود ) استاد
محترم اين دانشكده در كتاب " مسرح الفواد " (6) {6} كه در شرح حال مرحوم مير
داماد ره نگاشته اند از او نام برده اند و جز اين پنج نفر متخلص به عادل را تا
كنون نيافته ام و همين عادل كتاب نثر اللالي را كه نيز مشتمل بر قسمتي از كلمات
قصار حضرت علي عليه السلام است و در همين فصل آنرا ذكر خواهيم نمود به نظم
درآورده و نسخه آن بسال 1306 در طهران چاپ و منتشر شده و آغاز آن اين است:
هر كه در هر كار بسم الله الرحمن الرحيم گويد ايمن گردد از وسواس شيطان رجيم
گفتهاي شاه مردان و امير مومنان ياد گير و مبده خويش و معاد خود بدان
و انجام آن اين است:
ميرسد از صدق مرد اندر مقام اولياء ختم كن بر صدق اي عادل كلام اولياء
و نسخه چاپي اين ترجمه متعلق به 258 كلمه و در 260 بيت ميباشد و هر كلمه اي را
بيك بيت ترجمه نموده و از مراجعه باين اشعار معلوم ميشود كه ناظم مردي
دين دار و مقدس ماب بوده، و با قرآن سروكار داشته چنانكه در ذيل اين كلمه
شفاء الجنان في قرائه القرآن. گويد: هر كه قرآن خواندن او را ورد چون
عادل شود عاقبت درد دل او را شفا حاصل شود. و نيز در ذيل اين كلمه:
كلام الله دوا القلب. گويد: درد دل را از كلام حق تعالي جو دوا خود
تو را در سينه محفوظ است قرآن عادلا. و نيز از اسلوب اشعار بخوبي معلوم
ميشود كه ناظم هر دو يكي و از شعراء دوره صفويه بوده است.
جز اين عادل شعراء ديگر هم بترجمه اين كلمات قصار پرداخته اند و مناسب
است كه در اينجا چند تن از آنها را كه نگارنده تاكنون يافته بياورد اول رشيد الدين
وطواط متوفي بسال 573 كه از سخن سرايان شهير است، بدوا اين كلمات قصار را
بنثر عربي و پس از آن به نثر فارسي و از آن پس هر كلمه اي را بدو بيت فارسي ترجمه
و شرح نموده و چنانكه آقاي محمد علي تربيت در ص 10 شماره اول گنجينه معارف
كه بسال 1341 در تحت مديريت ايشان در شهر تبريز منتشر ميشده مرقوم داشته اند
نسخه كامل اين ترجمه و شرح در كتابخانه ولي الدين در اسلامبول بوده و شماره
آن در آن كتابخانه ( 2639 ) است و آنرا " مطلوب كل طالب " نام گذارده و ريو
در فهرست موزه بريتانيا سال اين ترجمه و شرح را 559 دانسته و آقاي اقبال
آشتياني در ص نه مقدمه حدائق السحر نگاشته اند كه اين كتاب در اوروپا و ايران
چاپ شده و ترجمه يكي از كلمات را بهمان سه نحو كه گذشت عينا نقل نموده چنانكه
پيش از ايشان در همان شماره گنجينه معارف آقاي تربيت ترجمه يكي از كلمات
قصار ديگر را آورده اند و ترجمه نظمي رشيد مكرر در ايران چاپ شده و تا هنوز
در مكاتب قديمه از كتب درسي بچها است ولي چاپ شدن مطلوب كل طالب را كه سه
ترجمه رشيد الدين باشد تاكنون آگاهي نيافته ام.
دوم: در ص 147 دانشمندان آذربايجان است كه درويش اشرف در سال
838 صد كلمه حضرت امير عليه السلام را بقطعات فارسي ترجمه نموده است.
سوم: نيز آقاي تربيت در گنجينه معارف نوشته اند كه جامي ( عبد الرحمن
متوفي بسال 898 ) نيز اين كلمات قصار را بفارسي ترجمه كرده.
چهارم: نيز در گنجينه معارف نگاشته تربيت است كه بسال 1255 با ترجمه
تركي آن در بولاق مصر چاپ شده.
پنجم: فلايشر اين كلمات را بالماني ترجمه نموده و با ترجمه فارسي رشيد وطواط
بسال 1837 م. در لايبزيك چاپ گرديده ( آقاي اقبال در مقدمه حدائق السحرص ند )
چون نسخه آن را بدست نياوردم ندانستم كه آيا آنچه در اروپا از ترجمه رشيد
چاپ شده همان ترجمه نظمي و يا تمام مطلوب كل طالب و يا ترجمه نثري او است.
ششم: ترجمه بنظم فارسي از عبد الواحد است كه بگفته صاحب رياض العلماء ( وقايع الايام
در حاشيه ص 393 ج 3 ) عالمي متصوف و مفسر و متكلم در دوره صفويه بوده است.
صد كلمه عادل بسال 1259
نسخه هاي مكرر اين كتاب Skip Navigation Links