Get Adobe Flash player

شرح مقامات حريري - شريشي

  ماخذ كتاب:كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري سپهسالار - جلد2
در صفحات:36تا38
كد دستيابي كتاب:3255
زبان كتاب:عربي
نام كتابخانه: كتابخانه مدرسه عالي شهيد مطهري شهر: تهران
مولف:ابوالعباس احمد بن عبد المومن بن موسي بن عيسي بن عبد المومن قيسي شريشي نحوي 547 - 619
توضيحات درباره مولف از مشاهير علماء
ادب است و به شارح مقامات نيز در ميان فضلاء معروف ميباشد، در نحو و لغت
و ادب و عروض و انشاء دستي قوي داشته و مردي بليغ و ثقه بوده از جمعي
دانشمندان روايت نموده و بسياري نيز از او روايت كرده اند و مولفات او
عبارتست از سه شرح بر مقامات بزرگ و متوسط و كوچك - و شرح الايضاح و شرح عروض الشعر
و علل القوافي و شرح الجمل و مختصر نوادر القالي و قصائد مشهوره عرب
و التعليقات الوفيه كه شرح الدره الالفيه ابن معط ميباشد و در آن تمام الفيه
مذكور را نقل نموده و غير از اينها.
و در شريش (1) {1} در ماه ذيحجه 619 وفات نمود
_______
{1}
(1) شريش كه اول و آخرش شين معجمه است بفتح اول وكسر دراء مهمله و ياء مثناه
تحتانيه شهر بزرگي است از كوره شذونه و مركز آنست و اينك آنرا شرش گويند، شذونه
بفتح اول و پس از واو ساكنه آن نون شهري است در آندلس كه متصل ميشود اطراف
آن بحدود موزور از توابع آندلس، معجم البلدان ج 3 ص 267 و 285.

توضيخات در مورد چاپ نسخه: چند بار در مصر چاپ شده - اين شرح چند بار
در دو مجلد طبع گرديده است.
همه اطلاعات: [ 314 ] شرح مقامات حريري - شريشي ( عربي )
اين شرح مقامات از شريشي ره است ( ابوالعباس احمد بن عبد المومن بن موسي بن
عيسي بن عبد المومن قيسي شريشي نحوي 547 - 619 ) (1) {1} كه از مشاهير علماء
ادب است و به شارح مقامات نيز در ميان فضلاء معروف ميباشد، در نحو و لغت
و ادب و عروض و انشاء دستي قوي داشته و مردي بليغ و ثقه بوده از جمعي
دانشمندان روايت نموده و بسياري نيز از او روايت كرده اند و مولفات او
عبارتست از سه شرح بر مقامات بزرگ و متوسط و كوچك كه نسخه ذيل يكي
از آنها و همانست كه چند بار در مصر چاپ شده و شرح الايضاح و شرح عروض الشعر
و علل القوافي و شرح الجمل و مختصر نوادر القالي و قصائد مشهوره عرب
و التعليقات الوفيه كه شرح الدره الالفيه ابن معط ميباشد و در آن تمام الفيه
مذكور را نقل نموده و غير از اينها.
و در شريش (1) {2} در ماه ذيحجه 619 وفات نمود اين شرح چند بار
در دو مجلد طبع گرديده است. (2 ) {3} چنانكه از نسخه ذيل معلوم ميشود شرح اول
شريشي است و در حدود ( 42600 ) بيت كتابت دارد و مشتمل بر حكايات و
اشعار خوب فصحاء عرب و بيان معاني لغات مشكله و كلمات مستعمله در مقامات
است و مطلبي را كه محتاج بشرح و بسط بوده از آن نگذشته و چنانكه خود
اشاره نموده از شروح ديگر استفاده ها نموده و چون چاپ شده محتاج بتعريف
بيش از اين نيست.
صاحب كشف الظنون گويد مختصر شرح مقامات شريشي از شيخ شهاب الدين
احمد بن محمد حجازي متوفي سنه 875 است و ميتوان گفت كه اين مختصر شرح
بر شرح شريشي است ( ج 2 ص 498 ) .
و صاحب كشف الظنون گويد كه شرح متوسط اين شارح بر مقامات مزجي
و مشتمل بر شرح لغات غريبه آنست و آنرا برحسب درخواست اهالي سجلماسه
با عباراتي سهل نگاشته، و آغاز آن اين است: بسمله الحمدلله الذي علمنا مالم
نكن نعلم الخ. و از شرح سوم نام و نشاني ذكر نكرده معلوم ميشود كه از نظرش
نگذشته بوده.
آغاز: بسمله (1) {4} الحمدلله الذي اختص هذه الامه بافصح الالسنه الخ.
انجام: اذا فكرت في ندمي عليها عضضت اناملي و قرعت سني
و هذا آخر شعر قاله ابو العتاهيه و آخر شعر ختمت به الشرح راجيا من ربي
صفحه و عفوه و الحمدلله اولا و آخرا كما يجب بجلاله غفر انك اللهم تباركت و تعاليت
و الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي سيدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
(768) شرح مقامات حريري شريشي اين نسخه كه مشتمل بر تمام كتابست بخط نسخ خوب
نگاشته شده، كاتب از خود و سال كتابت نام نبرده ، پشت
صفحه اول شرحي نظما و نثرا بخط شكسته نستعليق خوبي
مبني بر تعريف و توصيف كتاب تحرير گرديده، كاتب خود را
يكي از عمال ديوان و مستخدمين دولت معرفي كرده و در آخر شرح مهري بنام
" موسي " زده شده و از تاريخ آن مهر معلوم ميشود كه از رجال قرن سيزدهم
هجري بوده، نسخه در سال 1281 داخل كتابخانه اعتضاد السلطنه شده و پشت
ورق اول يادداشت گرديده است.
جلد تيماجي. كاغذ فرنگي مهره زده . واقف سپهسالار . قطع رحلي. شماره اوراق ( 426 ).
صفحه (25) سطر. طول ( 31 سانتيمتر ) عرض ( 21 سانتيمتر ) شماره كتابخانه ( 3255 ) .
_______
{1}
(1) معجم المطبوعات تولد اين مولف را در سال 457 و وفات را سال 619 ضبط نموده
بنابراين عمر مولف 162 سال خواهد بود ولي ظاهرا عدد چهار و پنج مقدم و موخر شده و
سال تولد شارح 547 بوده كه بنابراين عمر ايشان 72 سال خواهد بود و اين نزديك تر
بواقع است لذا بدينگونه آنرا ثبت نموديم.
و نيز شارح را احمد بن عبد المومن بن عيسي بن موسي بن عبد المومن ضبط نموده در صورتي كه
در نسخ بغيه الوعاه و روضات الجنات كه نقل از بغيه نموده موسي بن عيسي ثبت شده ولي در نسخه
ذيل عيسي مقدم بر موسي ثبت گرديده است - معجم المطبوعات ص 1121، بغيه الوعاه در
حرف الف روضات ص 84، كشف الظنون ج 2 ص 498.
{2}
(1) شريش كه اول و آخرش شين معجمه است بفتح اول وكسر دراء مهمله و ياء مثناه
تحتانيه شهر بزرگي است از كوره شذونه و مركز آنست و اينك آنرا شرش گويند، شذونه
بفتح اول و پس از واو ساكنه آن نون شهري است در آندلس كه متصل ميشود اطراف
آن بحدود موزور از توابع آندلس، معجم البلدان ج 3 ص 267 و 285.
{3}
(2) مطالب فوق فقط از بغيه الوعاه و معجم المطبوعات ترجمه گرديد.
{4}
(1) در نسخه ذيل پس از بسمله نگاشته شده: قال الشيخ الاستاد اللغوي النحوي ابو العباس احمد بن
عبد المومن بن عيسي بن موسي بن عبد المومن القيسي الشريشي رحمه الله عليه و رضوانه الحمد لله
الذي اختص الخ. و نسخه چاپ شده ابتداء آن عينا ابتداء اين نسخه است.

Skip Navigation Links